Wiosenne zastosowanie azotu w zbożach – forma, terminy i dawkowanie

18 Lut, 2016 Chemirol Agroporady 0

Pierwsza dawka azotu po wznowieniu wegetacji, druga w fazie strzelania w źdźbło, trzecia w fazie liścia flagowego – tak w skrócie przedstawia się harmonogram zastosowania nawozów azotowych w uprawie pszenicy ozimej. W praktyce natomiast na powyższe terminy wpływ ma wiele czynników, od których zależy efektywność wykorzystania głównego składnika plonotwórczego, jakim jest azot.

Celem stosowanie dzielonych dawek jest zapewnienie odpowiedniej ilości składnika pokarmowego w każdej fazie rozwojowej. Dzięki takiej strategii prawidłowo kształtuje się struktura plonu, składająca się z poniższych elementów:

  • liczba źdźbeł kłosonośnych – a w konsekwencji liczba kłosów na 1 m2,
  • liczba ziaren w kłosie,
  • masa tysiąca ziaren;

ale również jakość zbieranego ziarna:

  • zawartość białka,
  • ilość glutenu,
  • wskaźnik sedymentacji.

Pierwszym krokiem  w ustaleniu potrzeb pokarmowych jest określenie zapotrzebowania roślin jeśli chodzi o azotu. W tym celu określamy pobranie jednostkowe pszenicy, czyli wymaganą ilość N na wytworzenie 1 t ziarna + biomasy.

Roślina

N

P2O5

K2O

Mg

S

Pszenica ozima konsumpcyjna

25- 30

10-12

16-18

4

4

Jęczmień jary

20-25

8-10

16-18

3

3

Pszenica jara

25-28

10

16-18

3

3

Rzepak

55-65

20-24

60-70

8-10

12-15

 

Zakładając plon pszenicy konsumpcyjnej na poziomie 8- 9 t/ha, zapotrzebowanie może sięgać nawet 250-260 kg N. Oczywiście tak wysoką ilość należy pomniejszyć o azot mineralny, który roślina pobiera z profilu glebowego. Jego ilość i dostępność zależy od kilku czynników, z których najważniejsze to:

  • kategoria agronomiczna gleby – im słabszy kompleks, tym mniejsza akumulacja sumy form mineralnych azotanowych i amonowych,
  • poziom i zagęszczenie profilu glebowego – im głębsza warstwa profilu glebowego, tym gorszy kompleks sorpcyjny, a w konsekwencji mniejsza zawartość N min,
  • poziom nawożenia azotem przedplonu oraz przebieg pogody – wilgoć i temperatura wpływają na ilość dostępnego azotu z mineralizacji.

Przyjmując, że wiosną pszenica ozima ma do dyspozycji 70 kg N mineralnego z gleby, o taką wartość należy pomniejszyć całkowite zapotrzebowanie azotu.

Znając potrzeby nawozowe, należy zaplanować właściwy podział dawek nawozów azotowych. W praktyce pszenicę konsumpcyjną nawozi się trzykrotnie, natomiast w uprawach mniej wymagających, takich jak żyto czy jęczmień – dwukrotnie.

13.02 (02)

Pierwsza aplikacja,

tzw. „dawka startowa”, odgrywa kluczową rolę w dalszym rozwoju i prowadzeniu łanu, ponieważ zasila rośliny w azot, a odpowiednia jej forma może stymulować zagęszczenie łanu. Celem pierwszej dawki jest uzupełnienie zasobności gleby oraz określenie prawidłowej liczby źdźbeł kłosonośnych na 1 m2, która powinna osiągać maksymalnie 700 szt. Mając na uwadze strukturę gleby, jesienny rozwój roślin (w tym wielkość systemu korzeniowego pszenicy) oraz jej rozkrzewienie, pierwsza aplikacja powinna wynosić od 60 do 80 kg N/ha. Od fazy krzewienia (do fazy strzelania w źdźbło) dostępność azotu w formie NO3 stymuluje pszenicę do tworzenia większej liczby pędów bocznych, dlatego w przypadku dobrze rozwiniętej plantacji zaleca się stosowanie niższych dawek azotu.

Należy pamiętać, że na efektywność pobrania i wykorzystania zastosowanego N istotny wpływ ma obecność siarki. Dlatego ważne jest, aby równolegle do prowadzanego nawozu azotowego dostarczyć w pierwszej dawce odpowiednie ilości siarki. Pszenica ozima ma mniejsze wymagania pokarmowe co do siarki w porównaniu do rzepaku, co nie oznacza mniejszej roli siarki w jej prawidłowym rozwoju. Siarka pełni szereg istotnych funkcji – zarówno metabolicznych, jak i strukturalnych, biorąc udział w syntezie tłuszczy, aminokwasów czy białek.

Drugą dawkę

należy wysiewać od fazy końca krzewienia do fazy drugiego kolanka. W przypadku zbóż o mniejszym zapotrzebowaniu na azot druga aplikacja oznacza zakończenie nawożenia – zabezpieczając tym samym odpowiednią ilość składnika dla roślin.

W przypadku pszenicy konsumpcyjnej odpowiednia ilość azotu dostarczona w fazie BBCH 30-32 zwiększa liczbę ziaren w kłosie oraz wpływa na ostateczną liczbę pędów bocznych. W zależności od stanu plantacji wysokość nawożenia może wahać się w granicach od 40 do 70 kg N/ha. Ważnym elementem strategii nawożenia jest utrzymanie odpowiedniej liczby mocnych pędów, z których powstaną silne kłosy. Nie powinno się dopuścić do nadmiernego rozkrzewienia, co zwiększa konkurencje w łanie i pogarsza parametry jakościowe ziarna. Nadmiar dostępnego azotu w fazie strzelania w źdźbło może skutkować:

  • podtrzymaniem pędów bocznych, które w późniejszym okresie zostaną zredukowane,
  • większą podatnością łanu na wyleganie,
  • zwiększoną presją chorób grzybowych.
Trzecia aplikacja

azotu przypada na fazę liścia flagowego, a jej wielkość waha się w granicach od 40 do 60 kg N/ha – w zależności od stanu odżywienia i kondycji roślin. W praktyce stosowany nawóz ma zapewnić odpowiedni poziom białka w ziarnie, jak również zwiększyć jego masę. W zależności od kondycji łanu stosowanie dawki „ na kłos” uzasadnione jest tylko w przypadku plantacji zdrowych, dobrze odżywionych, rokujących dobry plon. W innych sytuacjach zastosowany azot nie zostanie pobrany i efektywnie wykorzystany. Spóźniona i wysoka trzecia dawka N może również negatywnie przełożyć się na stan plantacji, na której kłosy dojrzewają i osiągają gotowość do zbioru, podczas gdy słoma pozostaje jeszcze zielona. Takie sytuacje mogą wynikać również z niekorzystnego przebiegu pogody, gdy po wysianiu azotu w fazie liścia flagowego następuje susza, w czasie której granula nie zostaje rozpuszczona w glebie, a w konsekwencji azot nie może być pobrany przez rośliny. Z tego powodu zaleca się wysiew ostatniej dawki z kilkudniowym wyprzedzeniem, pozwalającym na wydłużenie okresu pobierania.

Również z tego względu w trzeciej dawce zalecane jest stosowanie nawozów które, zawierają część formy saletrzanej, szybko pobieranej przez rośliny, co gwarantuje dostępność azotu nawet przy niskim poziomie opadów atmosferycznych. Pamiętając, że celem nawożenia na kłos jest uzyskanie wysokich parametrów jakościowych ziarna, warto również w tym okresie stosować siarkę. W praktyce stosowane są nawozy, które oprócz azotu zawierają łatwo dostępną siarkę, np. w nawozie – YaraBela Sulfan (24% N – 50% N- NO3 oraz 50% N- NH4+ + 6% S).

 

Michał Laszczyński